Bốn giờ xem mỹ thuật Nhật ở Ueno: bát trà, trang phục võ sĩ và bình phong

Đi bảo tàng ở Ueno rất dễ mất nhiều thời gian chuyển giữa các tòa nhà mà lại đứng trước tác phẩm quá ít. Lộ trình này dành buổi sáng cho Honkan, tòa chính của Bảo tàng Quốc gia Tokyo. Tùy những gì trưng bày hôm đó, hãy bắt đầu từ cách cầm một bát trà, xem trang phục và giáp võ sĩ bao lấy cơ thể, rồi dùng bình phong để hiểu hình ảnh phân chia không gian trong nhà ra sao. Chỉ chọn vài nhóm tác phẩm để xem kỹ, ăn trưa trong khuôn viên và trở lại ga Ueno sau bốn giờ.

Tuyến phù hợp với người mới tìm hiểu mỹ thuật Nhật và sẵn sàng đọc nhãn hiện vật. Đây không phải danh sách săn tìm một bảo vật quốc gia cụ thể. Tác phẩm giấy và dệt thường luân phiên. Danh mục theo từng đợt của bảo tàng về nghệ thuật trà, trang phục samurai và bình phong, tranh trên cửa trượt bằng tiếng Nhật giúp tìm hiểu hiện vật và chủ đề quan sát, nhưng không bảo đảm trưng bày quanh năm. Trước khi đi, xác nhận phòng và tác phẩm có trong ngày bạn chọn, rồi chọn chủ đề đang mở. Nếu không mở được trang, hãy hỏi bảo tàng; đừng coi các ví dụ dưới đây là những tác phẩm chắc chắn đang trưng bày.

Chọn ngày phù hợp trước khi chọn phòng

Giờ mở thông thường được công bố là 09:30–17:00, nhận khách cuối cùng trước giờ đóng 30 phút. Bảo tàng thường nghỉ thứ Hai; nếu mở vào ngày lễ thì ngày nghỉ được chuyển sau đó. Vé bộ sưu tập thường xuyên là 1.000 yên cho người lớn, 500 yên cho sinh viên đại học. Người thuộc diện miễn phí cần giấy tờ chứng minh. Triển lãm đặc biệt có thể cần vé riêng; tuyến này chỉ dùng vé trưng bày thường xuyên. Xem cách mua và thông báo tạm thời tại thông tin tham quan chính thức.

Ngày bảo tàng mở không đồng nghĩa mọi phòng Honkan đều mở. Bảo trì và thay tác phẩm có thể đóng một số phòng, đôi khi kéo dài và ảnh hưởng nhiều chủ đề. Dịp cuối năm, đầu năm cũng có thể nghỉ toàn bảo tàng hoặc chỉ mở những tòa khác. Khi Honkan đóng, tuyến này không áp dụng dù có thể tham quan tòa khác. Đọc thông báo chính thức và danh sách phòng trong ngày trước khi đi. Nếu chỉ một chủ đề không xem được, dành thời gian cho các trưng bày khác đang mở trong Honkan, không chạy sang tòa khác để bù điểm.

Bắt đầu ngoài cửa Công viên của ga JR Ueno, gửi hành lý trước

Điểm hẹn là bên ngoài cửa Park Exit của ga JR Ueno, không phải cửa ga tàu điện ngầm Ueno. Hướng dẫn tiếp cận của bảo tàng ghi khoảng cách từ cửa Công viên tới cổng chính khoảng 500m. Ở đây dành 20 phút, gồm tìm hướng, đi qua công viên và tìm cổng. Nếu đến bằng metro, hãy tới điểm hẹn rồi mới bắt đầu tính giờ; chừa riêng thời gian lối ngầm và đổi tàu trong ga. Dùng bản đồ giao thông Tokyo để lên đường đến ga Ueno.

Cổng bảo tàng có kiểm tra an ninh. Không được mang vali lớn vào, nên gửi trước khi đến. Mua vé trực tuyến giúp giảm thủ tục mua nhưng không loại bỏ hàng chờ kiểm tra. Bảo tàng cũng lưu ý lúc đông, hàng mua vé có thể quá 30 phút. Khoảng 25 phút trong lịch là dự trù cho ngày bình thường, không phải cam kết thời gian vào cửa. Nếu hàng dài, rút phần xem cuối thay vì lấn bữa trưa hay thời gian về ga.

Bát trà: nhìn vành trước rồi hình dung đôi tay

Vào Honkan, lấy sơ đồ tầng của ngày đó và kiểm tra có trưng bày nghệ thuật trà, trang phục võ sĩ hay không trước khi chọn nhóm thứ ba. Áp dụng cách xem dưới đây theo phòng mở và vật đang có. Trước đồ trà, không cần vội tìm tác giả nổi tiếng nhất. Chọn hai bát có dáng khác nhau, so độ dày vành, độ nở hoặc thu của thân và chiều cao chân đế. Bát nào trông dễ nâng bằng hai tay? Bát nào hướng mắt vào màu men? Câu hỏi như vậy khiến “bát đẹp” trở thành vật có cách sử dụng.

Tiếp đó đọc nhãn, đối chiếu quan sát với chất liệu, nơi làm và niên đại. Bề mặt không đều không phải lúc nào cũng do mòn theo thời gian. Không có thông tin thì đừng tự kể chuyện sửa chữa cho vật. Nếu có muỗng xúc trà hoặc hộp đựng trà, so kích thước với bát và hình dung mỗi món trong bộ đồ đảm nhận động tác gì. Hai hoặc ba hiện vật đã đủ để dừng kỹ; không cần đọc hết từng tủ.

Trang phục võ sĩ xem chỗ nối, bình phong xem mặt gấp

Khi có trang phục võ sĩ, bắt đầu từ chỗ nối vai, eo và đầu gối. Nhìn các mảng giáp lớn che cơ thể thế nào, rồi theo dây buộc và các phiến nhỏ nối nhau. Nếu cùng tủ có mũ giáp hay quần áo, xem đường nét nhấn uy thế hay để lại chỗ cử động. Thường không thể đi quanh tủ ở mọi góc. Đổi vị trí nhìn một hoặc hai lần trong phần được đi, không áp sát kính chắn người khác.

Nếu bình phong đang được trưng bày, lùi đủ xa để thấy toàn bộ, lần theo núi nước, người hoặc cây qua các nếp gấp. Sau đó xem gần một chi tiết, nhận ra nét bút hay nền vàng đổi cảm giác theo góc nhìn. Bình phong cũng từng là một phần nội thất, có khoảng cách xem khác một tập tranh nhỏ. Vì vậy đáng dành riêng 30 phút. Khi phòng liên quan đóng, dùng thời gian so thêm một nhóm trong phần trà hoặc trang phục đang mở. Không cần biến cánh cửa đóng thành lý do sang tòa khác.

Đoạn cuối có thể chọn một trưng bày theo chất liệu ở tầng trệt nếu mở. Với đồ sơn, xem trang trí bề mặt đi cùng hình dáng ra sao; với gốm, so miệng, thân và chân. Chỉ chọn một chất liệu rồi nối với đồ trà vừa xem. Nếu phòng ấy đang bảo trì, dùng 30 phút này xem lại nhóm yêu thích hoặc ăn sớm. Không cần cố đi tiếp chỉ để nói đã “xem hết Honkan”.

Chia bốn giờ thế nào

Lịch giả định tốc độ đi thông thường của người lớn, gồm tìm đường, hàng chờ, chuyển phòng, ăn trưa và nghỉ. Đây là ước tính có thể điều chỉnh, không phải thời gian đo thực địa hay thời gian đi bộ chính thức.

Kiểm tra an ninh lâu hơn dự tính 20 phút thì rút đoạn chất liệu cuối từ 30 còn 10 phút, vẫn giữ di chuyển cần thiết. Lâu hơn 30 phút thì bỏ đoạn ấy. Có đặt triển lãm đặc biệt hoặc muốn đọc từng nhãn thì chuyển thành ngày bảo tàng dài hơn, không thêm vào bốn giờ này.

Ăn trưa và chi phí

Trang ăn uống của bảo tàng liệt kê xe bán đồ ăn ở sân trước Honkan, thường hoạt động 10:00–17:00. Tuy nhiên xe có thể nghỉ, mở trễ hoặc thay thực đơn. Đến trưa, xem menu tại chỗ và số người chờ. Có thể đặt trần riêng 1.500–2.000 yên cho bữa đơn giản và đồ uống; đây không phải giá suất ăn do bảo tàng báo. Nếu vượt ngân sách hoặc hàng quá dài, dùng đồ ăn chuẩn bị sẵn ở nơi bảo tàng cho phép ăn, không ăn trong phòng trưng bày. Muốn ăn suất đầy đủ tại nhà hàng thì kiểm tra menu và thời gian chờ riêng, không mặc định dùng ngân sách xe đồ ăn.

Vé thường xuyên cho người lớn cộng khoản ăn uống này là 2.500–3.000 yên. Giao thông, gửi hành lý và mua sắm tính riêng. Ngày mưa vẫn dành phần lớn thời gian xem ở trong nhà được, nhưng đường từ cửa Công viên tới cổng và lúc lấy món ở xe có đoạn ngoài trời. Mang ô, cất đồ đi mưa trước khi vào phòng. Trước khi rời đi, thử nêu hai đồ vật muốn xem lại và một chi tiết mình nhận thấy. Điều đó hữu ích hơn nhớ đã đi qua bao nhiêu phòng.