जकार्ताला पहिल्यांदा जाताना: जुने शहर, मध्यभाग आणि दक्षिणेकडील परिसर कसे निवडावेत

जकार्ताची पहिली सहल आखताना प्रत्येक अर्धा दिवस कोणत्या भागात घालवायचा हे आधी ठरवा; तिथे काय पाहायचे ते नंतर निवडा. जुन्या शहरातील चौक आणि ऐतिहासिक इमारती, मोनासचे स्मारकस्थळ आणि दक्षिणेकडील ब्लोक एममध्ये मोकळ्या हवेत वाचन—या तिन्ही अनुभवांचा स्वभाव वेगळा आहे. तिन्ही एकाच सकाळी बसवले, तर प्रत्येक ठिकाणासाठी वेळ कमी पडेल. या लेखात जुने शहर, मध्यभाग आणि दक्षिण भाग हे प्रवासाचे गट म्हणून वापरले आहेत. ते नेमके प्रशासकीय विभाग असल्याचा अर्थ नाही. उपलब्ध दिवसांनुसार काय ठेवायचे आणि काय वगळायचे, हे ठरवण्यासाठी ही मांडणी आहे.

फक्त अर्धा दिवस असेल तर एकच विषय निवडा. पूर्ण दिवस असेल तर एक मुख्य परिसर ठरवा आणि वाहतूक व उरलेली ताकद पाहून दुसरा थांबा जोडा. दिवसा फिरण्यासाठी दोन पूर्ण दिवस असतील, तर जुने शहर आणि मध्य किंवा दक्षिण भागातील पर्याय वेगवेगळ्या दिवशी ठेवणे अधिक सोयीचे ठरेल. खालील वेळा उपक्रमांसाठी सुचवलेली संपादकीय तरतूद आहे. त्यात हॉटेलमधून येणे-जाणे, विमानतळाचा प्रवास किंवा दोन परिसरांमधील हमीचा प्रवासवेळ समाविष्ट नाही.

१. सहलीतून काय हवे आहे, त्यानुसार परिसर निवडा

नकाशावर किती ठिकाणे दिसतात एवढेच पाहू नका. तुम्हाला शहराचा इतिहास समजून घ्यायचा आहे, राष्ट्रीय प्रतीकांविषयी जाणून घ्यायचे आहे, की रोजच्या धावपळीतून थोडा निवांत वेळ हवा आहे? या प्रश्नाचे उत्तर मिळाले की अनावश्यक प्रवासाचा बराच भाग आपोआप कमी होतो.

घाई टाळता यावी म्हणून या वेळा नियोजनाचा प्राथमिक अंदाज म्हणून दिल्या आहेत; हा प्रत्येक ठिकाणाने अधिकृतपणे सुचवलेला भेटीचा कालावधी नाही. एकाच अर्ध्या दिवसात तक्त्यातील दोन पर्याय घ्यायचे असतील, तर आधी त्या दिवशीची प्रत्यक्ष वाहतूक पाहा आणि एका उपक्रमाचा भाग कमी करा. तक्त्यातील वेळा नुसत्या जोडून त्यात प्रवासही समाविष्ट झाला आहे असे समजू नका.

२. जुने शहर: चौकातील वास्तू की बाजारातील रस्ते, आधी केंद्रबिंदू ठरवा

कोटा तुआमध्ये जुन्या बटाव्हियाच्या ऐतिहासिक इमारती आणि नगररचनेच्या खुणा टिकून आहेत. जुन्या नगरपालिका इमारतीसमोरील फताहिल्लाह चौक हा पहिल्यांदा जुने शहर समजून घेण्यासाठी चांगला प्रारंभबिंदू आहे. आधी चौक आणि इमारतींचे परस्पर नाते पाहा; नंतर आत जाऊन अधिक जाणून घ्यायचे का ते ठरवा. जुन्या नगरपालिका इमारतीत आता जकार्ता इतिहास संग्रहालय आहे. शहराच्या इतिहासात अधिक रस असेल, तर त्या दिवशी ते खुले असल्याची खात्री करून हा पर्याय निवडता येईल. कठपुतळी कला किंवा ललित कला आणि मृत्तिकाशिल्पात अधिक रस असेल, तर जुन्या शहरात त्या विषयांची संग्रहालयेही आहेत. तिथपर्यंत आलोच आहोत म्हणून एकाच दिवशी प्रत्येक संग्रहालयात जाण्याची गरज नाही.

अर्धा दिवस ठेवला असेल, तर चौक आणि आसपासच्या इमारतींसाठी आधी साधारण एक तास राखा. त्यानंतर एकच गोष्ट जोडा: त्या दिवशी खुले असल्याची खात्री केलेले एखादे संग्रहालय, किंवा रस्त्यांवर पुढची भटकंती. दुपारचे जेवण, स्वच्छतागृह शोधणे आणि बसून विश्रांती घेणे यासाठीही याच अर्ध्या दिवसात वेळ ठेवा. संग्रहालयाच्या रांगेत पुढच्या उपक्रमासाठी राखलेला वेळ गेला, तर नंतरची रस्त्यांवरील भटकंती वगळा. यादी पूर्ण करण्यासाठी जेवण टाळून सतत धावत राहू नका. तिकीटप्रकार, बंद राहण्याचे दिवस आणि तात्पुरत्या प्रदर्शन विभागांची व्यवस्था यासाठी संबंधित संग्रहालयाच्या त्या दिवसाच्या सूचनांना प्राधान्य द्या.

ग्लोडोकमध्ये वेगळ्या पद्धतीने परिसर पाहता येतो. पश्चिम जकार्ता सरकार पान्चोरान रस्त्यावरील पसार ग्लोडोकचा उल्लेख स्थानिक व्यापारी परिसर म्हणून करते. दुकानांचे दर्शनी भाग, खरेदी-विक्री आणि दैनंदिन रस्त्यांचे दृश्य पाहण्यात रस असेल, तर याच भागाला भेटीचा विषय बनवा. ग्लोडोक हे फताहिल्लाह चौकाचे दुसरे नाव नाही. दोन्ही गोष्टी जुन्या शहराच्या कार्यक्रमात टाकल्या म्हणून त्यांच्यातील प्रवासाचा वेळ वगळता येत नाही.

फक्त अर्धा दिवस असेल, तर “चौक आणि इतिहासाशी संबंधित एक उपक्रम” किंवा “ग्लोडोकचे व्यापारी रस्ते” यांपैकी एक निवडा. या भागासाठी पूर्ण दिवस असेल, तर सकाळी एक पर्याय घ्या आणि जेवण व विश्रांतीनंतर दुसरा जोडायचा का ते ठरवा. दुकाने उघडलेली नसतील किंवा रस्त्यावर फार वेळ थांबणे सोयीचे नसेल, तर इंटरनेटवर प्रसिद्ध असलेले एखादे दुकान शोधण्यासाठी पुन्हा पुन्हा मागे फिरू नका. जुन्या शहराविषयी पर्यटनविषयक मदतीसाठी जकार्ताच्या अधिकृत पर्यटक माहिती केंद्राची माहिती पाहता येईल; जाण्यापूर्वी सेवेच्या वेळा स्वतंत्रपणे तपासा.

३. मध्यभाग: मोनास आणि मेंतेंगमध्ये थांबण्याची कारणे वेगळी आहेत

मध्य जकार्तातील गाम्बिरमध्ये, लापांगान मर्देकावर असलेले मोनास हे इंडोनेशियाच्या स्वातंत्र्यलढ्याचे प्रतीक आहे. पहिल्यांदा जकार्ताला येताना राष्ट्रीय इतिहासाशी स्पष्ट संबंध असलेले स्मारक पाहायचे असेल, तर मध्यभागाच्या कार्यक्रमात त्याला मुख्य स्थान देता येईल. नियोजन करताना आसपासचे स्मारकस्थळ पाहायचे आहे, स्मारकाच्या आत जायचे आहे, की वर चढून पाहायचे आहे हे आधी वेगळे करा. शेवटच्या दोन पर्यायांसाठी त्या दिवशीची प्रवेशव्यवस्था, तिकिटे आणि प्रतीक्षा स्वतंत्रपणे तपासावी लागते. स्मारकाच्या एका छायाचित्रावरून सर्व भागांत प्रवेश मिळेल असे गृहीत धरू नका.

मोनाससाठी अर्धा दिवस ठेवताना, पोहोचल्यानंतर प्रवेश आणि नियम समजून घेण्यासाठी वेळ राखा. त्यानंतर ज्या गोष्टी करता येतील याची खात्री झाली आहे, त्या करा. तात्पुरत्या निर्बंधांमुळे मुख्य उद्देश साध्य होणार नसेल, तर हा थांबा कमी करा; बाहेरून फिरत सतत दुसरा प्रवेश शोधत राहू नका. कडक ऊन किंवा पाऊस असेल, तर बाहेरचा भाग लवकर संपवून उरलेला वेळ जेवण आणि विश्रांतीसाठी वापरता येईल. संपूर्ण फेरी मारल्याशिवाय भेट पूर्ण होत नाही असा हा मार्ग नाही.

शहरात फक्त थोडी शांत उसंत हवी असेल, तर मेंतेंगमधील सुरोपाती उद्यान हा अधिक योग्य पर्याय ठरू शकतो. उद्यानाच्या अधिकृत माहितीत झाडांच्या रांगा आणि त्याची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी दिली आहे. हे स्थान समजून घेण्यासाठी सावली, पायवाटा आणि लोक उद्यानाचा कसा वापर करतात हे पाहण्यापासून सुरुवात करा. एक ते दोन तास सावकाश चालणे, बसणे आणि विश्रांती घेणे यातूनही एक छान थांबा तयार होतो. आठवड्याच्या शेवटचा संगीत कार्यक्रम किंवा सामुदायिक उपक्रम होईपर्यंत वाट पाहण्याची गरज नाही. माहितीच्या पानावर एखादा कार्यक्रम नमूद आहे म्हणून तो रोज होतो असे समजू नका.

या लेखात मोनास आणि सुरोपाती दोन्ही मध्यभागाच्या गटात आहेत, तरी ती दोन वेगळी ठिकाणे आहेत. एकाच दिवशी दोन्ही ठेवायची असतील, तर प्रवास आणि जेवणासाठी स्वतंत्र वेळ घाला. बाहेरच्या उपक्रमाऐवजी राष्ट्रीय संग्रहालय, म्हणजे म्युझियम नॅसिओनाल, निवडायचे असेल, तर त्या दिवशी प्रत्यक्ष खुली असलेली दालने, तिकीटप्रकार आणि आरक्षणाच्या अटी आधी तपासा. त्यानंतर अर्ध्या दिवसाची नव्याने विभागणी करा. संग्रहातील वस्तूंची माहिती म्हणजे सर्व वस्तू किंवा दालने पाहण्यासाठी उपलब्ध आहेत असे नाही. आवडलेल्या वस्तूंची यादी करून त्या नक्की त्याच दिवशी पाहता येतील असे आधीच गृहीत धरू नका.

४. दक्षिण भाग: ब्लोक एममध्ये बाहेर बसून वाचा; आतील सेवांवर कार्यक्रम अवलंबून ठेवू नका

ब्लोक एममधील मार्था क्रिस्तिना तियाहाहू वाचन उद्यान पहिल्या सहलीत वेगळा निवांत अनुभव देते. स्वतःचे पुस्तक आणा, योग्य जागा शोधा आणि प्रवासात खरोखर थांबण्यासाठी काही वेळ ठेवा. जकार्ता सरकारच्या उद्यानविषयक घोषणेत दक्षिण भागातील या उद्यानाचा उल्लेख आहे. पण उद्यान खुले असण्याची माहिती म्हणजे ग्रंथालय, दुकाने किंवा प्रत्येक इमारतीतील जागा त्याच वेळी सुरू असतील याची हमी नाही.

उद्यानाची ओळख करून घेण्यासाठी आणि त्या वेळी मोकळी असलेली बसण्याची जागा शोधण्यासाठी साधारण अर्धा तास ठेवता येईल. पुढचा सुमारे एक तास वाचनासाठी द्या; उरलेला वेळ सामान आवरणे, विश्रांती आणि बाहेर पडणे यासाठी ठेवा. ही दोन तासांच्या उपक्रमाची सुचवलेली विभागणी आहे. ब्लोक एमला पोहोचणे आणि हॉटेलला परतणे यासाठीचा प्रवास वेगळा मोजा. योग्य आसन मिळाले नाही, पाऊस आला किंवा फार उकडू लागले, तर वाचनाचा वेळ कमी करा. पूर्ण तास बसलेच पाहिजे असे दडपण घेऊ नका.

हा थांबा अर्थपूर्ण होण्यासाठी अचानक ग्रंथालयात प्रवेश मिळणे, पुस्तक उधार मिळणे किंवा ब्लोक एम हबमध्ये जाता येणे आवश्यक नाही. इमारतीच्या आतला एखादा उपक्रम जोडायचा असेल, तर प्रवेशाच्या अटी स्वतः आधी तपासा आणि मूळ वेळेतील काही भाग त्यासाठी वापरा. जेवण आधी किंवा नंतर ठेवता येईल. त्या वेळी सुरू असलेले पर्याय आणि स्वतःचे बजेट पाहून निवडा; अजून खात्री न केलेल्या एका दुकानासाठी संपूर्ण कार्यक्रम बांधून ठेवू नका.

या सहलीत ऐतिहासिक इमारतींना सर्वाधिक महत्त्व असेल, तर ब्लोक एम दुसऱ्या दिवशी ठेवा किंवा यावेळी वगळा. प्रमुख स्थळे पाहून झाली असतील आणि फक्त दोन तास मोकळे असतील, तर बाहेर बसून वाचन करणे हाच एक पूर्ण उपक्रम होऊ शकतो.

५. अर्धा दिवस, एक दिवस किंवा दोन दिवस: सलग वेळेनुसार पर्याय निवडा

फक्त अर्धा दिवस: एकच विषय निवडा. ऐतिहासिक परिसर पाहायचा असेल, तर फताहिल्लाह चौक आणि त्यासोबत एक उपक्रम निवडा. राष्ट्रीय प्रतीक पाहायचे असेल, तर मोनास केंद्रस्थानी ठेवा. निवांत वेळ हवा असेल, तर सुरोपाती किंवा ब्लोक एम यांपैकी एक निवडा. त्याच दिवशी विमानप्रवास किंवा लांबचा प्रवास असेल, तर वाहतूक आणि चेक-इनसाठीचा वेळ आधी वजा करा. त्यानंतर किती वेळ मोकळा आहे ते पाहा. “सकाळी जकार्तामध्ये आहोत” याचा अर्थ फिरण्यासाठी अर्धा दिवस आहेच असा होत नाही.

दिवसा फिरण्यासाठी एक पूर्ण दिवस: एक मुख्य परिसर आणि गरज पडल्यास वगळता येईल असा एक पर्याय. सकाळी फताहिल्लाहवर लक्ष केंद्रित करणे आणि जेवणानंतर ताकद व वाहतूक पाहून ग्लोडोकला जायचे का ते ठरवणे हा आटोपशीर मार्ग आहे. सकाळी संग्रहालयात गेला असाल, तर दुपारी फक्त जेवण, विश्रांती किंवा हॉटेलला परतणे एवढेच ठेवले तरी चालेल. मध्यभाग पसंत असेल, तर सकाळी मोनास आणि दुपारी ऐच्छिक थांबा म्हणून सुरोपाती ठेवता येईल. या दोन्ही जोड्यांतील प्रवास स्वतंत्रपणे तपासावा लागतो. सहज सलग चालत जाता येईल असा मार्ग म्हणून त्यांची मांडणी करू नका.

दिवसा फिरण्यासाठी दोन पूर्ण दिवस: पहिला दिवस जुन्या शहरासाठी, दुसरा मध्य किंवा दक्षिण भागासाठी. पहिला दिवस जुन्या शहरात खरोखर रस असलेल्या गोष्टींना द्या. दुसऱ्या दिवशी सकाळी मोनास निवडता येईल. दुपारी जेवण आणि विश्रांतीसाठी वेळ ठेवा, मग वाहतूक व हवामान पाहून सुरोपाती किंवा ब्लोक एमला जायचे का ते ठरवा. दोन्ही बसवण्याची गरज नाही. वाचन अधिक आवडत असेल, तर दुसऱ्या दिवसाचा मुख्य उपक्रम थेट ब्लोक एममध्ये ठेवून इतर स्थळे पर्याय म्हणून राखता येतील. दुसऱ्या दिवशी खुले असल्याची खात्री केलेले संग्रहालय जोडणार असाल, तर आधीचा एखादा उपक्रम त्याने बदला. दोन परिसरांच्या मध्ये तिसरा थांबा जोडून धावपळ वाढवू नका.

अतिरिक्त दिवसाचा उपयोग म्हणजे जेवण, विश्रांती आणि अचानक होणारे बदल सामावून घेता येणे. वरील योजना निवड आणि काटछाट करण्यासाठीचे नमुने आहेत; प्रत्यक्ष प्रवास करून मोजलेली वेळापत्रके नाहीत. त्यावरून पुढच्या ठिकाणी अमुक वेळी नक्की पोहोचता येईल असा हिशेब करू नका.

६. निघण्यापूर्वी कार्यक्रमावर खरोखर परिणाम करणाऱ्या गोष्टी तपासा

मुख्य उपक्रम कोणत्या परिसरात आहेत यावरून राहण्याचे ठिकाण निवडायला सुरुवात करता येईल. दोन्ही दिवस जुन्या शहराला महत्त्व असेल, तर तिथे येण्या-जाण्याच्या प्रत्यक्ष मार्गांची तुलना करा. मुख्य उपक्रम मध्यभागात किंवा ब्लोक एममध्ये असतील, तर त्या ठिकाणांपासून निवासापर्यंतची वाहतूक पाहा. हॉटेलपासून एखाद्या स्टेशनपर्यंतचे सरळ रेषेतील अंतर एवढ्यावर निर्णय घेऊ नका. पूर्ण प्रवास पाहताना स्टेशनमध्ये येणे-जाणे, गाड्या बदलणे, स्टेशनबाहेर चालणे आणि मागवलेल्या गाडीची वाट पाहणे हेही मोजा. या लेखात न पडताळलेला ठरावीक प्रवासवेळ, बाहेर पडण्याच्या गेटचे क्रमांक किंवा शेवटच्या गाडीची वेळ दिलेली नाही.

एमआरटीने जाणार असाल, तर निघण्यापूर्वी MRT Jakarta च्या अधिकृत संकेतस्थळावर सेवा आणि तिकिटांची माहिती तपासा. त्यानंतर त्या दिवसाचा मार्ग पाहून प्रवास ठरवा. ही लिंक म्हणजे एखादी विशिष्ट गाडी, भाडे किंवा स्टेशनमधील मार्ग यांची हमी नाही. एखाद्या परिसरात पोहोचल्यावर मुख्य उद्देश आधी पूर्ण करा. प्रवासाला अपेक्षेपेक्षा जास्त वेळ लागला, तर दुसरा थांबा वगळा; आधीच आरक्षित केलेल्या उपक्रमापूर्वीची आवश्यक मोकळी वेळ कमी करू नका.

बजेटमध्ये शहरातील वाहतूक, खाणेपिणे, निवडलेली सशुल्क स्थळे आणि अचानक बदल यांचा वेगवेगळा अंदाज करा. कोणत्या संग्रहालयात जायचे किंवा कोणती वाहतूक वापरायची हे ठरले नसेल, तर दिसायला अचूक वाटणारा एकूण दैनिक खर्च फार उपयोगी पडत नाही. किंमत तपासताना तुम्हाला लागू होणारा तिकीटप्रकार, विशेष प्रदर्शनासाठी वेगळे शुल्क आहे का आणि पैसे कसे द्यायचे हे पाहा. विमानतळावर येणे-जाणे, निवास आणि शहरांदरम्यानचा प्रवास स्वतंत्र लिहा, म्हणजे शहरातील एका दिवसाच्या खर्चात सर्व काही आले आहे असा गैरसमज होणार नाही.

शेवटी, प्रत्येक अर्ध्या दिवसात वगळता येईल असा एक उपक्रम ठेवा. पाऊस आला किंवा बाहेर खूप उकडू लागले, तर कोणता भाग कमी करायचा ते आधी ठरवा. बाहेरच्या उद्यानाऐवजी अजून खुले असल्याची खात्री न केलेली इमारतीतील सुविधा आपोआप पर्याय ठरत नाही. लवकर जेवता येईल, निवासस्थानी परतून विश्रांती घेता येईल किंवा प्रवेशाच्या अटी तपासलेल्या दुसऱ्या ठिकाणी जाता येईल. जकार्ताच्या पहिल्या सहलीत एका दिवसात सर्वाधिक ठिकाणे ओलांडण्यापेक्षा, प्रत्येक परिसरात थांबण्याचे एक स्पष्ट कारण असणे अधिक लक्षात राहणारा अनुभव देते.