वानहुआत दोन तास: लोंगशान मंदिरातील कोरीवकाम आणि बोपिलियाओची दुकाने
लोंगशान मंदिरात सजावटीचे अनेक थर दिसतात, तर बोपिलियाओमध्ये इमारती माणसांना चालण्यासाठी जागा कशी देतात हे निवांत पाहता येते. या दोन्ही ठिकाणांची छोटी फेरी म्हणजे प्रत्येक देवतेचे, कारागिराचे किंवा दुकानाचे नाव पाठ करणे नव्हे. मंदिरात एक तपशील निवडून त्या साहित्यामधून हालचाल कशी दाखवली आहे ते पाहा. जुन्या वस्तीत छपराखालच्या वाटेचा थोडा भाग निवडा आणि खांब, छज्जे व दुकानांची दर्शनी बाजू रोजच्या येण्या-जाण्याला कसा आकार देतात ते पाहा. दोन तासांत पाहण्याच्या दोन वेगळ्या पद्धती अनुभवता येतील.
ही फेरी लोंगशान टेम्पल स्थानकापासून सुरू होऊन त्याच स्थानकावर संपते. मंगळवार ते रविवार यांपैकी दिवसाची वेळ निवडा आणि निघण्यापूर्वी बोपिलियाओची अभ्यागत माहिती वाचा. साधारणपणे रस्त्यांचा परिसर 21:00 पर्यंत, तर प्रदर्शनकक्ष 18:00 पर्यंत खुले असतात. सोमवारी बंद असते; आपत्ती किंवा तात्पुरत्या परिस्थितीमुळेही बंद ठेवले जाऊ शकते. बाहेरचा परिसर उशिरापर्यंत खुला असला तरी आतले प्रदर्शन त्याच वेळेपर्यंत पाहता येईल असे नाही. खालील उदाहरण 10:00 ते 12:00चे आहे. यात रात्रीचा बाजार, मोठे प्रदर्शन किंवा जेवणाची रांग जोडलेली नाही. मुख्य जेवण फेरीपूर्वी किंवा नंतर करा आणि मध्ये बसून पाणी पिण्यासाठी 20 मिनिटे ठेवा.
आधी विश्रांती आणि स्थानकावर परतण्याचा वेळ राखून ठेवा
| वेळ | कार्यक्रम | मिनिटे | वेळेची विभागणी |
|---|---|---|---|
| 10:00–10:15 | लोंगशान टेम्पल स्थानकापासून मंदिराकडे चालत जाऊन त्या दिवसाचा मार्ग पाहणे | 15 | चालणे 10, प्रतीक्षा व सूचना वाचणे 5 |
| 10:15–10:45 | लोंगशान मंदिर: छपराची बाह्यरेषा आणि कारागिरीतील एक तपशील | 30 | पाहणे 25, मंदिरातील हालचाल 5 |
| 10:45–11:00 | बोपिलियाओकडे जाणे, रस्ता ओलांडणे आणि प्रवेश शोधणे | 15 | चालणे 10, प्रतीक्षा 5 |
| 11:00–11:30 | बोपिलियाओ: छोट्या भागात दुकानांची दर्शनी बाजू व छपराखालची वाट पाहणे | 30 | पाहणे 25, परिसरातील हालचाल 5 |
| 11:30–11:50 | त्या वेळी वापरण्याची परवानगी असलेल्या जागी बसून पाणी पिणे | 20 | विश्रांती 20 |
| 11:50–12:00 | लोंगशान टेम्पल स्थानकावर परतणे | 10 | चालणे 10 |
एकूण 120 मिनिटे: पाहण्यासाठी 50, चालण्यासाठी 40, प्रतीक्षेसाठी 10 आणि विश्रांतीसाठी 20. ही नियोजनासाठी केलेली वेळेची विभागणी आहे, प्रत्यक्ष मोजलेला चालण्याचा वेळ नाही. निवासस्थानापासून येथे येणे आणि फेरी संपल्यानंतरचा प्रवास वेगळा मोजा. स्थानकाबाहेर पडल्यावर दिशादर्शक पाहा आणि खुले पदपथ व पादचारी मार्गाने रस्ता ओलांडा. लिफ्ट हवी असेल किंवा पायऱ्या टाळायच्या असतील, तर योग्य प्रवेश आणि बाहेर पडण्याचा मार्ग आधी तपासा. चौकात पोहोचल्यावर सोबत्यांबरोबर राहण्यासाठी स्वतःवर ताण देऊ नका.
लोंगशान मंदिर: संपूर्ण छपरापासून एका ड्रॅगनच्या हालचालीपर्यंत
पोहोचल्यावर प्रवेशाला अडथळा होणार नाही अशा जागी उभे राहा. समोरच्या सभामंडपाच्या छपराचा मधला भाग आणि दोन्ही बाजूंनी उंचावलेली टोके यांची उंची पाहा. मग स्पष्ट दिसणारा एक तपशील निवडा. मंदिराच्या ध्वनिमार्गदर्शकात सानचुआन सभामंडपासमोरील धातूमध्ये ओतलेले ड्रॅगनचे खांब, कोरीव दगडी खिडक्या आणि सजवलेले छत यांची माहिती आहे. ती सर्व ठिकाणे पूर्ण करण्याची यादी बनवू नका. एखाद्या जागी उपासना सुरू असेल किंवा थांबणे योग्य नसेल, तर शांतपणे पाहता येणाऱ्या दुसऱ्या भागाकडे लक्ष द्या.
ड्रॅगनचा खांब निवडल्यास आधी डोके शोधा, मग शरीर खांबाभोवती कसे वळते ते पाहा. शेवटी खवले आणि पाठीवरील पर पाहून कठीण साहित्यामधून वळणाची हालचाल कशी जाणवते ते लक्षात घ्या. दगडी खिडकीत एखाद्या आकृतीचे शरीर कोणत्या दिशेला आहे हे आधी पाहा; नंतर आरपार कोरलेल्या जागा पुढचा आणि मागचा थर कसे वेगळे करतात ते पाहा. छप्पर पाहताना थांबता येईल अशा ठिकाणी मागे या आणि बाह्यरेषेचा एखादा भाग नजरेने अनुसरा. पूर्ण दृश्याचा फोटो घेण्यासाठी गर्दीच्या मधोमध जाण्याची गरज नाही. असे पाच मिनिटे पाहणे प्रत्येक सजावटीचा एक फोटो घेण्यापेक्षा अधिक लक्षात राहू शकते.
मंदिराच्या माहितीत कलाकृतींमधील बदलही समजावले आहेत. दारांवरील रक्षक देवतांची काही चित्रे आणि छपरावरील काही सजावट दुरुस्त किंवा नव्याने केली गेली; मुख्य सभामंडपही पुन्हा बांधला गेला. त्यामुळे दिसणाऱ्या कारागिरीत वेगवेगळ्या काळातील जीर्णोद्धार आणि नवी कामे आहेत. सर्व सजावट मंदिराच्या स्थापनेपासूनची मूळ कामे आहेत असे मानू नका. आवडलेला भाग शोधून त्याची माहिती वाचणे सर्व वर्षे एकदम पाठ करण्यापेक्षा उपयोगाचे ठरते.
हे आजही उपासनेचे ठिकाण आहे. अर्पणाच्या टेबलांसमोर आणि प्रवेश-निर्गमनाच्या वाटांवर जागा मोकळी ठेवा. थांबण्यापूर्वी कोणाच्या आड येत नाही ना ते पाहा. छायाचित्रणासाठी स्थानिक सूचना पाळा आणि प्रार्थना करणाऱ्या व्यक्तींना फोटोचा मुख्य विषय करणे टाळा. दोरीची मर्यादा ओलांडू नका, चौथऱ्यावर चढू नका, कोरीवकामाला हात लावू नका किंवा फोटोचा कोन शोधण्यासाठी विधीच्या जागेतून जाऊ नका. उपासना करायची असेल तर मंदिराच्या मार्गदर्शनानुसार वेगळा वेळ ठेवा. वास्तुकला पाहण्याच्या 30 मिनिटांत सर्व विधीही पूर्ण करणे आवश्यक नाही.
बोपिलियाओ: छपराखालून जाताना दुकानांची दारे कुठे उघडतात ते पाहा
मंदिरातून बाहेर पडल्यावर रस्ता ओलांडणे आणि प्रवेश शोधणे आधी पूर्ण करा; त्यानंतर इमारतींचे निरीक्षण सुरू करा. बोपिलियाओमध्ये प्रत्येक प्रदर्शनकक्षात लगेच जाण्याऐवजी त्या दिवशी खुला आणि कमी गर्दीचा छोटा भाग निवडा. छज्ज्याकडून खांबांमधील अंतराकडे आणि मग दुकानाच्या दर्शनी बाजूकडे नजर वळवा. खांब भिंतीपासून किती दूर आहे? छपराखाली एक जण थांबला तर दुसरा जाऊ शकतो का? दार अरुंद गल्लीत उघडते की रुंद रस्त्याकडे?
अधिकृत छपराखालच्या वाटांचा परिचय सांगतो की कांगदिंग रोडच्या लेन 173मधील अरुंद आच्छादित वाट आणि ग्वांगझोउ स्ट्रीटच्या बाजूची वाट वेगवेगळ्या काळातील दुकानांच्या इमारतींची मांडणी दर्शवतात. दोन्ही बाजूंचा समोर दिसणारा थोडा भाग निवडून सावली किती आतपर्यंत जाते, खांबांचे साहित्य आणि चालण्यासाठीची जागा यांची तुलना करा. पूर्ण रस्ता चालण्याची किंवा वेगळ्या दिसणाऱ्या प्रत्येक विटेला वेगळ्या काळातील मानण्याची गरज नाही.
परिसराच्या उगमाविषयीच्या दुसऱ्या लेखानुसार, नवा रस्ता झाल्यानंतर दुकानांची दर्शनी बाजू ग्वांगझोउ स्ट्रीटकडे वळली आणि मूळ रस्ता गल्ली झाला. ही पार्श्वभूमी समजल्यावर कोपरा पुन्हा पाहा: इमारती टिकून आहेत, पण येण्या-जाण्याची मुख्य दिशा बदलली आहे. हा लोंगशान मंदिरापेक्षा वेगळा तपशील आहे. मंदिरात ड्रॅगनची वक्ररेषा पाहता येते; येथे माणसे कशी आत येतात, थांबतात आणि पुढे जातात ते पाहता येते.
एखादा छोटा प्रदर्शनकक्ष खुला आणि आवडीचा असेल, तर इमारती पाहण्याच्या काही वेळाऐवजी तो या 30 मिनिटांत घ्या. मोठे प्रदर्शन दुसऱ्या भेटीसाठी ठेवा. दार उघडे आहे म्हणून कामाची जागा अभ्यागतांसाठी खुली आहे असे समजू नका. जुन्या भिंतींना टेकू नका, प्रदर्शनातील वस्तूंना हात लावू नका किंवा रस्ता अडवणारी साधने उभी करू नका. कार्यक्रमामुळे प्रवेशावर मर्यादा असतील, तर कर्मचाऱ्यांच्या सूचनेनुसार दुसरा भाग निवडा.
उरलेला वेळ बसण्यासाठी आणि निवांत परतण्यासाठी
11:30 वाजता कॅमेरा ठेवून द्या आणि त्या वेळी बसण्यास परवानगी असलेली योग्य जागा शोधा. बोपिलियाओच्या अधिकृत सुविधांमध्ये पिण्याच्या पाण्याची यंत्रे नमूद आहेत. पोहोचल्यावर सूचनांनुसार वापरा आणि स्वतःचे पाणीही आणा. जवळच्या दुकानात विश्रांती घ्यायची असल्यास आधी आसन, खरेदीची अट आणि प्रतीक्षा किती आहे ते विचारा. पेय विकत घेणे हा अनिवार्य थांबा नाही. मुख्य जेवण या फेरीत ठेवलेले नाही, जेणेकरून विश्रांती आणि स्थानकावर परतण्याचा पूर्ण वेळ राहील. भूक लागल्यास पुढील कार्यक्रम बदला; घाईने चालता चालता जेवण संपवण्याचा प्रयत्न करू नका.
बोपिलियाओला पोहोचण्यापूर्वीच 10 मिनिटे उशीर झाला असेल, तर अजून सुरू न झालेले इमारतींचे निरीक्षण 25वरून 15 मिनिटे करा आणि परिसरात चालण्याची पाच मिनिटे कायम ठेवा. 20 मिनिटे उशीर झाल्यास एकाच ठिकाणी पाच मिनिटे पाहा, मग आधी ठेवलेल्या पाच मिनिटांत बाहेर पडा. विश्रांतीची 20 मिनिटे आणि स्थानकावर परतण्यासाठी आवश्यक चालण्याचा वेळही राखा. इमारती पाहून झाल्यानंतर उशीर झाला तर आधी खर्च झालेला वेळ परत वजा करता येत नाही. स्थानकावर उशिरा पोहोचणे स्वीकारा किंवा प्रत्यक्ष जागेवरून परतीचे नियोजन बदला; 12:00 गाठण्यासाठी चालण्याचा वेग वाढवू नका.
जोरदार पाऊस, घसरडी जमीन किंवा गर्दीमुळे थांबणे कठीण झाल्यास आधी परवानगी असलेल्या सुरक्षित जागी विश्रांती घ्या आणि मग लवकर संपवायचे का ते ठरवा. सोमवार किंवा तात्पुरत्या बंदच्या दिवशी या दोन ठिकाणांची तुलना दुसऱ्या दिवसासाठी ठेवा. फोटोसाठी बंद भागात वळसा घालून जाऊ नका. स्थानकावर पोहोचण्यापूर्वी आज स्पष्ट दिसलेला एक फरक आठवा: मंदिराची सजावट नजर कशी पुढे नेते आणि दुकानांच्या खांबांच्या रांगा चालण्यासाठी जागा कशी सोडतात? स्वतः पाहिलेला एक तपशील लक्षात राहिला तरी या दोन तासांना स्वतःचा अर्थ मिळतो.