Hai giờ ở Vạn Hoa: chạm khắc tại chùa Long Sơn và phố cổ Bác Bì Liêu
Chùa Long Sơn có nhiều lớp trang trí dày đặc, còn Bác Bì Liêu thích hợp để chậm rãi quan sát cách những ngôi nhà dành chỗ cho người đi bộ. Ghép hai nơi trong một chuyến đi ngắn không có nghĩa là phải nhớ hết tên các vị thần, nghệ nhân hay cửa hiệu. Ở chùa, hãy chọn một chi tiết để xem chất liệu thể hiện chuyển động ra sao. Sang phố cổ, chọn một đoạn hành lang có mái che để nhìn cách cột, mái hiên và mặt tiền định hình việc đi lại hằng ngày. Hai giờ này dành cho hai cách quan sát khác nhau.
Hành trình bắt đầu và kết thúc tại ga Longshan Temple. Chọn ban ngày từ thứ Ba đến Chủ nhật và đọc hướng dẫn tham quan Bác Bì Liêu trước khi đi: khu phố thường mở đến 21:00, phòng trưng bày đến 18:00, đóng cửa vào thứ Hai và có thể tạm đóng do thiên tai hoặc tình huống khác. Khu phố mở muộn không đồng nghĩa với việc có thể vào trong nhà muộn hơn. Bảng dưới lấy ví dụ từ 10:00 đến 12:00, không ghép thêm chợ đêm, triển lãm dài hay xếp hàng ăn uống. Ăn bữa chính trước hoặc sau chuyến đi, và dành 20 phút ở giữa để ngồi nghỉ, uống nước.
Dành sẵn thời gian nghỉ và quay lại ga
| Thời gian | Hoạt động | Phút | Phân bổ |
|---|---|---|---|
| 10:00–10:15 | Đi từ ga Longshan Temple đến chùa, xem lối đi trong ngày | 15 | Đi bộ 10, chờ và đọc biển chỉ dẫn 5 |
| 10:15–10:45 | Chùa Long Sơn: nhìn đường nét mái và một chi tiết thủ công | 30 | Quan sát 25, di chuyển trong chùa 5 |
| 10:45–11:00 | Đi đến Bác Bì Liêu, qua đường và tìm lối vào | 15 | Đi bộ 10, chờ 5 |
| 11:00–11:30 | Bác Bì Liêu: chọn một đoạn để so sánh mặt tiền và hành lang dưới mái | 30 | Quan sát 25, di chuyển trong khu phố 5 |
| 11:30–11:50 | Ngồi và uống nước tại nơi được phép sử dụng lúc đó | 20 | Nghỉ 20 |
| 11:50–12:00 | Quay lại ga Longshan Temple | 10 | Đi bộ 10 |
Tổng cộng 120 phút: quan sát 50, đi bộ 40, chờ 10 và nghỉ 20. Đây là cách phân bổ để lập kế hoạch, không phải thời gian đi bộ đã đo tại chỗ. Hành trình từ nơi ở đến đây và chuyến xe sau khi kết thúc được tính riêng. Ra khỏi ga, hãy đọc biển chỉ hướng và sử dụng vỉa hè cùng chỗ sang đường được phép đi. Nếu cần thang máy hoặc muốn tránh bậc thang, tìm trước cách ra vào phù hợp thay vì cố theo kịp người đi cùng khi đã đến ngã đường.
Chùa Long Sơn: từ toàn bộ mái đến chuyển động của một con rồng
Khi đến nơi, đứng ở chỗ không chắn cửa ra vào và nhìn độ cao của phần giữa mái tiền điện so với hai góc mái cong lên. Sau đó chỉ cần chọn một chi tiết nhìn rõ. Thuyết minh âm thanh của chùa giới thiệu cột rồng đúc bằng kim loại trước điện Tam Xuyên, cửa sổ chạm đá và trần trang trí. Không cần biến chúng thành danh sách phải xem đủ. Nếu có người đang lễ bái hoặc một chỗ không tiện dừng, chuyển sang phần có thể quan sát yên tĩnh trước mắt.
Với cột rồng, tìm đầu rồng trước, lần theo thân quấn quanh cột, rồi nhìn vảy và vây lưng để thấy chất liệu cứng thể hiện sự uốn lượn thế nào. Nếu chọn cửa sổ đá, trước hết nhận ra hướng thân của một nhân vật, sau đó xem các khoảng chạm rỗng phân chia lớp trước và sau ra sao. Khi nhìn mái, lùi về vị trí được phép đứng và dùng mắt lần theo một đoạn đường nét. Không cần bước ra giữa dòng người để chụp toàn cảnh. Năm phút nhìn như vậy có thể để lại ấn tượng rõ hơn việc chụp mỗi món trang trí một tấm.
Tài liệu của chùa cũng giải thích sự thay đổi của các tác phẩm: một số tranh thần giữ cửa và trang trí trên mái đã được tu sửa hoặc làm lại, chính điện cũng từng được xây dựng lại. Những gì đang thấy gồm công việc phục hồi và chế tác ở nhiều thời kỳ, không phải tất cả đều là nguyên bản từ khi lập chùa. Tìm một phần mình thích rồi đọc mục thuyết minh tương ứng sẽ hữu ích hơn cố nhớ mọi niên đại cùng lúc.
Đây vẫn là nơi lễ bái. Nhường khoảng trống trước bàn lễ và lối ra vào; trước khi dừng, xem mình có chắn người khác không. Chụp ảnh theo biển hướng dẫn và tránh lấy người đang cầu nguyện làm chủ thể chính. Không bước qua dây chắn, trèo lên bệ, sờ vào các chi tiết chạm khắc hoặc đi xuyên khu vực nghi lễ để tìm góc ảnh. Nếu muốn lễ bái, dành thêm thời gian và làm theo hướng dẫn của chùa. Khoảng 30 phút xem kiến trúc không cần đồng thời bao gồm mọi nghi thức.
Bác Bì Liêu: đi theo mái hiên và xem cửa nhà quay về đâu
Rời chùa, hoàn thành việc qua đường và tìm lối vào rồi mới bắt đầu quan sát phố. Đến Bác Bì Liêu, đừng vội vào từng phòng trưng bày; hãy chọn một đoạn ngắn đang mở và không quá đông. Chuyển tầm mắt từ mái hiên xuống khoảng cách giữa các cột, rồi đến mặt tiền. Cột cách tường bao xa? Khi một người dừng dưới mái, người khác còn đi qua được không? Cửa hướng về ngõ nhỏ hay con đường rộng hơn?
Bài giới thiệu hành lang dưới mái hiên trên trang chính thức giải thích rằng hành lang hẹp trong ngõ 173 đường Khang Định và hành lang phía đường Quảng Châu phản ánh cách bố trí nhà phố ở những thời kỳ khác nhau. Chọn một đoạn ngắn ở mỗi bên để so độ sâu của bóng râm, vật liệu cột và không gian đi bộ. Không cần đi hết đường, cũng không nên suy ra rằng mỗi viên gạch khác màu đều thuộc một thời đại khác.
Một bài khác về nguồn gốc khu phố cho biết sau khi đường mới được mở, mặt tiền cửa hiệu quay sang đường Quảng Châu, còn đường cũ trở thành ngõ. Biết bối cảnh này rồi nhìn lại một góc phố, bạn dễ nhận ra rằng nhà vẫn còn nhưng hướng ra vào chính đã thay đổi. Đó là một kiểu chi tiết khác với ở chùa: tại Long Sơn, theo đường cong của con rồng; tại đây, theo cách con người đi vào, dừng lại và đi qua.
Nếu có phòng trưng bày nhỏ đang mở mà bạn thấy thú vị, đưa nó vào 30 phút này bằng cách thay một phần thời gian quan sát phố. Để triển lãm dài cho chuyến khác. Cửa mở không có nghĩa khu làm việc là nơi được tham quan. Không tựa vào tường cũ, chạm hiện vật hoặc dựng thiết bị chắn đường. Nếu có hoạt động hạn chế lối đi, theo nhân viên chọn đoạn khác.
Dùng thời gian còn lại để ngồi nghỉ và trở về thong thả
Đến 11:30, cất máy ảnh và tìm nơi được phép sử dụng, phù hợp để ngồi nghỉ lúc đó. Trang chính thức của Bác Bì Liêu có liệt kê máy nước uống và các tiện ích khác. Dùng theo chỉ dẫn tại chỗ, đồng thời nên tự mang nước. Nếu nghỉ ở cửa hàng gần đó, hỏi trước về chỗ ngồi, yêu cầu mua hàng và thời gian chờ. Không cần biến việc mua đồ uống thành một điểm bắt buộc. Chuyến đi này không có bữa chính để giữ đủ thời gian nghỉ và quay về ga. Nếu đói, điều chỉnh phần còn lại thay vì cố ăn hết trong lúc vội bước đi.
Nếu trước khi đến Bác Bì Liêu đã chậm 10 phút, giảm phần quan sát phố chưa bắt đầu từ 25 xuống 15 phút, giữ 5 phút di chuyển trong khu. Nếu chậm 20 phút, chỉ chọn một chỗ xem trong 5 phút rồi dùng 5 phút di chuyển đã dành sẵn để rời đi. Vẫn giữ 20 phút nghỉ và quãng đi bộ cần thiết về ga. Nếu chậm sau khi đã xem xong khu phố, không thể trừ lại thời gian đã dùng. Chấp nhận về ga muộn hơn hoặc sắp xếp lại đường về từ vị trí thực tế, không cần bước nhanh để cố đạt mốc 12:00.
Khi mưa lớn, mặt đường trơn hoặc quá đông khiến việc dừng lại khó khăn, trước hết nghỉ ở nơi an toàn được phép sử dụng, rồi quyết định có kết thúc sớm không. Vào thứ Hai hoặc khi khu phố tạm đóng, chuyển chuyến so sánh hai nơi này sang ngày khác, không vòng vào khu bị chặn để chụp bù ảnh. Trước khi về ga, nghĩ lại một khác biệt đã thấy rõ: trang trí của chùa dẫn mắt ra sao, còn hàng cột nhà phố dành lối cho người đi như thế nào? Nhớ được một chi tiết tự mình quan sát đã đủ để hai giờ này mang dấu ấn riêng.